سانسوریا

گیاه سانسوریا یکی از محبوب ترین و متفاوت ترین گیاهان آپارتمانی محسوب می شود که به دلیل ظاهر تیز و مخروطی شکلش با نام هایی چون شمشیری، زبان مار و زبان مادر شوهر شناخته می شود. وجود بیش از هفتاد گونه در سراسر دنیا نشان دهنده تنوع بالا و گستردگی این گیاه آپارتمانی زیبا می باشد. برگ های سانسوریا دارای لبه هایی به رنگ زرد و پوشیده از علایم خالدار زیباست که این شکل ظاهری آن را تبدیل به گیاهی جذاب و دوست داشتنی می کند. برخلاف دیگر گیاهان که تنها در طول روز عمل فتوسنتز را انجام میدهند، سانسوریا توانایی آزاد کردن اکسیژن در طول روز را نیز دارد به همین دلیل برای تصفیه هوای محیط می تواند گزینه ای ایده آل باشد. گیاه سانسوریا حاوی مقداری ساپونین می باشد که این ماده برای حیوانات خانگی و کودکان سمی بوده بنابراین بهتر است تا حد امکان گیاه را از دسترس آنان دور نگه داشت.

 

تاریخچه سانسوریا

گیاه سانسوریا، گیاهی گلدار و بومی مناطق استوایی آفریقا و جنوب آسیا است. این گیاه برای اولین بار توسط گیاه شناس سوئدی کارل پیتر تونبرگ کشف شد و به افتخار شاهزاده ایتالیایی که از شهر سن سیرو آمده بود، سانسوریا نام گذاری شد. این گیاه در فرهنگ و باور مردم آفریقا جایگاه والایی دارد به طوری که در نیجریه سانسوریا را برای رفع بلا و فراوانی نعمت نگهداری می کنند و آن را به عنوان نمادی از دوستی و خوشبختی به یکدیگر هدیه می دهند.

انواع گونه سانسوریا

(Sansevieria Aubrytiana)

این گونه نسبت به دیگر گونه های گیاه سانسوریا دارای برگ های پهن تر و نوک تیز تر می باشد که توانایی رشد و زندگی در شرایط سخت را نیز دارد. برگ ها با رنگ های سبز تیره همراه با لکه های سفید رنگ جلوه ای زیبا به این گونه بخشیده است. این گونه سانسوریا بدون ساقه است و تنها برگ هایش بیرون از خاک نمایان می باشد و در شرایط ایده آل جوی ممکن است ارتفاعش تا 90 سانتی متر نیز برسد. نور مستقیم خورشید به آن آسیب میرساند بنابراین نگهداری در سایه و در دمایی بین 18 تا 30 درجه سانتی گراد به رشد هرچه بهتر گیاه کمک می کند.

(Sansevieria Hyacinthoides)

کنف آفریقایی همچون دیگر گونه های گیاه سانسوریا بومی قاره آفریقاست. برگ های پهن و ضخیم به رنگ سبز تیره باعث شده تا این گونه زیبا و درخشان به نظر برسد. این گونه به این دلیل که در سایه درختان رشد میکند نیاز چندانی به نور ندارد اما بهتر است حدود یک الی دو ساعت در روز در معرض نور خورشید قرار گیرد. بر خلاف دیگر گونه های سانسوریا، کنف آفریقایی نیاز بیشتری به آب دارد و بهتر است در مواقعی که سطح خاک نیمه خشک شود آبیاری انجام گیرد.

(Sansevieria Black Limon)

سانسوریای لیموی مشکی نخستین بار توسط ماروین گنزالس مخترع و زیست شناس اسپانیایی در کشور کاستاریکا کشف شد. این گیاه نادر و چشم نواز دارای برگ هایی به رنگ سبز تیره به همراه نوارهای حاشیه ای زرد رنگ چشم هر بیننده ای را به خود جذب می کند. این گونه نیاز چندانی به آبیاری فراوان ندارد و اگر ماهی یک بار آبیاری شود به خوبی رشد می کند. برخلاف دیگر گونه های سانسوریا ، سانسوریای لیموی مشکی نیاز بیشتری به نور خورشید دارد و اگر گیاه در مکانی روشن قرار داده شود که نور مستقیم به آن نتابد بهترین انتخاب ممکن خواهد بود.

سانسوریای کوتوله طلایی (Dwarf Sanseveria)

بدون شک یکی از محبوب ترین و زیبا ترین گونه های گیاه سانسوریا، گونه کوتوله طلایی می باشد که با ظاهر جذاب و دل فریبش چشم هر بیننده ای را به خود محسور می کند. نوارهای حاشیه ای طلایی رنگ این گونه از گیاهان سانسوریا موجب شده تا آن را کوتوله طلایی بنامند. این گیاه با برگ های مشکی کوچکش که نهایتا تا پانزده سانتی متر توانایی رشد دارند در نور غیر مستقیمی که محیط را به خوبی روشن میکند رشدی مطلوب خواهد داشت. بهتر است خاک کوتوله طلایی هر هفته بررسی شود و در صورتی که خشک شده باشد آن را تا عمق سه سانتی متر آبیاری کرد.

(Silver Blue - Kirkii Sansevieria)

گیاه سانسوریای نقره آبی که به افتخار کاشفش سر جان کرک، پزشک و گیاه شناس اسکاتلندی با عنوان گونه سانسوریای کیرکی شناخته می شود، بومی کشور تانزانیا و بخش هایی از مناطق استوایی شرق آفریقاست . این گونه همیشه سبز دارای برگ هایی به عرض ده تا پونزده سانتی متر و به رنگ خاکستری مایل به سبز است که حاشیه های سفید مایل به قرمز زیبایی آن را دو چندان کرده است. بهتر است سانسوریای نقره آبی را در محیطی گرم به همراه نور روشن قرار داد و از آب دادن بیش از حد به آن جلوگیری کرد به طوری که تنها در صورت خشک و یا نیمه خشک بودن خاک اقدام به آبیاری این گونه کرد.

سانسوریای مهتابی (Moonshine Sansevieria)

این گونه ی آفریقایی از گیاه سانسوریا با شاخ و برگ هایی به رنگ نقره ای مایل به خاکستری چشم هر بیننده ای را به خود خیره میکنند. گونه ی سانسوریای مهتابی گونه ای مقاوم محسوب میشود به طوری که در برابر کم آبی قادر است چندین هفته به زندگی خود ادامه دهد بنابراین برای آب دادن به آن اطمینان حاصل کنید که سطح خاک خشک شده باشد.

سانسوریای موزی (Sansevieria Bananas)

این گونه دوست داشتنی از گیاه سانسوریا بومی مناطق آفریقا و جنوب آسیا بوده و با برگ های کوچک و قایق مانند خود در بین گونه های سانسوریا از محبوبیت زیادی برخوردار است. رنگ برگ ها سبز روشن و در مواردی نادر بنفش نیز می باشد که نهایتا تا ده سانتی متر قادر به رشد می باشند. نور غیر مستقیم خورشید برای سانسوریای موزی ایده آل خواهد بود همچنین از آبیاری بیش حد به شدت باید پرهیز کرد چرا که منجر به پوسیدگی این گونه از گیاهان سانسوریا می شود.

سانسوریای باله کوسه (Sansevieria Shark Fin)

باله کوسه یا باله نهنگ یکی از گونه های جذاب گیاه سانسوریا محسوب میشود که و تنها دارای تک برگی سبز رنگ ، مسطح و بزرگ با نوار حاشیه قهوه ای میباشد. باله کوسه سموم و آلاینده های مضر را از هوا پاک میکند از این رو یک تصفیه کننده عالی برای آپارتمان های شما میباشد . این گونه دوست داشتنی قادر است در محیط های کم نور نیز به زندگی خود ادامه دهد اما به طور معمول نور روشن و غیر مستقیم خورشید را ترجیح میدهد . از آبیاری بیش از حد این گونه پرهیز کنید و تنها در صورتی اقدام به آبیاری آن کنید که سطح خاکش کاملا خشک شده باشد.

سانسوریای اتیوپی (Sansevieria Aethiopica)

این گونه از گیاه سانسوریا بومی آفریقای مرکزی و کشور اتیوپی بوده و توانایی رشد و زندگی در تمامی نقاط دنیا را داراست. از شیره برگ و ریشه آن به عنوان داروی گیاهی برای درمان عفونت گوش، اسهال، عفونت های روده و دندان درد استفاده می شود و برگ های ضخیم و پهن آن در ساخت طناب و کمان کاربرد دارد. برگ های سبز رنگ این گونه سانسوریا، دارای نوار حاشیه ای قرمز و سفید هستند که میتوانند تا حدود 70 سانتی متر نیز رشد کنند. همچنین ساقه ها به صورت عمودی رشد کرده و ارتفاع آن تا حدود 90 سانتی متر میرسد. این گونه از سانسوریا در نور غیر مستقیم به خوبی رشد میکند و تنها در صورتی نیاز به آبیاری دارد که خاکش کاملا خشک باشد.

(Sansevieria Bacularis)

این گونه از گیاهان سانسوریا دارای برگ هایی به طول 170 سانتی متر و به رنگ سبز تیره و با نوار های روشن چشم هر بیننده ای را به خود محصور می کند. نور غیر مستقیم خورشید به همراه آبیاری دوره ای بلند مدت در حدود هر دو هفته یک بار می تواند به رشد این گونه کمک کند.

(Sansevieria Concinna)

این گونه جذاب از گیاه سانسوریا و بومی کشور آفریقای جنوبی، دارای برگ های ضخیم، عمودی و نیزه ای شکل بوده که می توانند تا 30 سانتی متر رشد کنند. رنگ سبز با نوار های عرضی سبز رنگ کم رنگ به جذابیت این گونه افزوده است. این گونه در سایه و در دمای 20 درجه سانتی گراد به خوبی رشد می کند همچنین تنها در صورتی نیاز به آبیاری دارد که سطح خاک خشک و نیمه خشک باشد.

سانسوریای مسافر آفریقایی (Sansevieria Caulescens)

اگر به دنبال گونه ای با رشدی آسان و مراقبتی آسان تر هستید گونه مسافر آفریقایی از گیاه سانسوریا گزینه ای مناسب برای شماست . برگ های ضخیم و دراز مانند آن که به رنگ سبز تیره به همراه خطوط حاشیه ای به رنگ سبز روشن هستند، جذابیتی منحصر به فرد به این گونه از گیاه سانسوریا بخشیده است. طول این برگ ها تا چهل سانتی متر میرسد، بنابراین بهتر است برای نگهداری هرچه بهتر این گیاه، هر از چند گاهی آن را هرس کرد. مسافر آفریقایی در نور غیر مستقیم به خوبی رشد میکند و تنها در صورتی نیاز به آبیاری دارد که سطح خاکش خشک شده باشد.

 

شرایط نگهداری سانسوریا

• نور:

  سانسوریا گیاهی منعطف از نظر میزان نیاز به نور خورشید محسوب می شود، به طوری که هم در برابر نور مستقیم خورشید و هم در تاریکی البته در کوتاه مدت میتواند به رشد خود ادامه دهد. این گیاه به طور معمول لازم است مدت زمان شش ساعت در شبانه روز را در برابر نور خورشید سپری کند اما بیش از این مقدار ممکن است موجب سوختگی وتیرگی برگ ها شود.

• دما:

  محدوده دمایی مورد نیاز گیاه سانسوریا بسته به نوع گونه آن متفاوت است. بعضی از گونه ها میتوانند در زمستان ها و در شرایط سخت دمایی مانند 7 درجه سانتی گراد را نیز تحمل کنند و زنده بمانند اما به طور معمول دمای مناسب برای نگه داری اغلب گونه های گیاه سانسوریا دمایی بین 21 تا 27 درجه سانتی گراد می باشد.

• خاک:

  هر گیاهی مواد مغذی و مورد نیاز خود را از خاکش بدست می آورد و سانسوریا نیز از این قاعده مستثنا نیست. این گیاه به خاکی با زهکشی مناسب نیاز دارد تا مواد عالی و مغذی را در خود نگه دارد و عموما به کود به عنوان مکمل نیاز چندانی ندارد و اگر ترکیبی از مواد مناسب برای خاک انتخاب شود سانسوریا عملکردی خوبی خواهد داشت. ترکیبی از پوست درخت کاج ، ماسه درشت و پرلیت میتواند خاکی ایده آل برای رشد این گیاه آپارتمانی فراهم می آورد.

• آب:

  آبیاری گیاه سانسوریا از یک قاعده کلی و عمومی پیروی میکند و آن این است که تنها در صورتی باید گیاه را آبیاری کرد که سطح خاک کاملا خشک شده باشد، به خصوص در فصل زمستان که نیاز گیاه به آب کم تر هم می شود. آبیاری بیش از اندازه موجب زرد شدن برگ ها و از بین رفتن ریشه گیاه سانسوریا می شود. نکته دیگر اینکه از آب دادن مستقیم به برگ های گیاه پرهیز کنید و آب را مستقیما بر روی خاک گیاه بریزید چرا که آب دادن به برگ ها موجب نرم شدن و در نهایت از بین رفتن آن ها می شود.

• رطوبت:

  اکثر گونه های سانسوریا هوای خشک با میزان رطوبت کم را ترجیح می دهند. حتی در زمستان های خشک به رطوبت اضافی نیاز ندارند پس حتما باید در تمام فصول سال برگ ها را خشک نگه داشت. به طور تقریبی رطوبت ایده آل برای انسان و گیاه سانسوریا به یک اندازه است به این معنی که اگر شما در اتاق احساس راحتی کنید ، گیاه سانسوریا را نیز همان احساس را خواهد داشت.

• کود:

  مانند هر گیاه دیگری گیاه سانسوریا نیز برای رشد به کود و خوراک اولیه نیاز دارد. بهترین زمان برای کوددهی فصل های بهار و تابستان است چرا که گیاه در فصل رشد خود قرار دارد، در فصل پاییز مصرف کود باید به نصف برسد و در فصل زمستان نیز کوددهی انجام نشود. مقدار مصرف کود به نوع کود و اندازه گلدان بستگی دارد به طوری که اگر گلدان بزرگتر باشد مقدار کود مورد نیاز هم بیشتر خواهد بود همچنین طبق یک اصول میتوان ماهیانه یک بار و آن هم در فصل رشد به گیاه کود داد.

 

روشهای نگهداری سانسوریا

• تکثیر:

  تکثیر این امکان را به گیاه میدهد تا فضای بیشتری برای رشد در اختیار داشته و طول عمر بیشتری کند. از آنجایی که ریشه های گیاه سانسوریا عمق چندانی ندارد ، ممکن است شاخ و برگ ها چنان سنگین شوند که ریشه توانایی تحمل وزن آن ها را نداشته باشد و گیاه شروع به خم شدن کند. بهترین روش برای تکثیر گیاه سانسوریا قلمه زنی از طریق ریشه گیاه و بهترین زمان برای تکثیر گیاه اوایل بهار تا اواخر آن است چرا که گیاه به تازگی از خواب زمستانی برخواسته و آماده رشد می باشد.

• تعویض گلدان:

  به طور معمول تعویض گلدان به صورت سالی یک بار ضروری به نظر میرسد چرا که برگ های بلند سانسوریا موجب سنگین شدن گیاه شده و باید گلدانی انتخاب شود که چند سانتی متر بزرگ تر بوده و فضای بیشتری برای رشد بهتر گیاه فراهم آورد.

• تمییز کردن برگ ها:

  تمییز کردن برگ های بلند سانسوریا موجب می شود تا گیاه عملکرد بهتری برای فتوسنتز داشته باشد. بهتر است هنگامی که گرد و خاک بر روی برگ ها قرار گرفت آن را با دستمالی نمناک تمییز نمود.

 

آفت ها و بیماریها سانسوریا

• پوسیدگی ریشه:

  به طور کلی پوسیدگی ریشه به دلیل آبیاری بیش از حد گیاه به خصوص در فصول سرد سال رخ می دهد. همچنین خیس بودن بیش از حد خاک سبب می شود تا قارچ هایی در اطراف ریشه شروع به رشد کنند و در تمام گیاه پخش شوند. این قارچ ها سبب می شوند تا ریشه نتواند مواد مغذی را از خاک جذب کند و بعد از مدتی ریشه ها شروع به پوسیدگی میکنند به طوری که ممکن است بعد از 8 تا 10 روز کل گیاه از بین برود. برای جلوگیری از پوسیدگی ریشه گیاه را تنها در صورتی آبیاری کنید که خاک کاملا خشک شده باشد حتی در فصول سرد سال آبیاری را به تعویق بیندازید و هر یک ماه یک بار این کار را انجام دهید.

• سفیدک زدن برگ ها:

  دلیل اصلی این بیماری نوعی قارچ می باشد که بر روی برگ های سانسوریا رشد کرده و عمل فتوسنتز را مختل می کند. این بیماری زمانی رخ میدهد که نور و دما همزمان کاهش یابد و رطوبت نیز بالا برود. برای درمان و جلوگیری از سفیدک زدن برگ ها کافی است گیاه را در مکانی پر نور قرار داد و رطوبت محیط را کاهش داد.

• نازکی و پاره شدن برگ ها:

  دلیل اصلی پاره شدن برگ ها به علت کاهش دمای محیط می باشد. اگر دما به زیر 15 درجه سانتی گراد کاهش یابد برگ ها نازک شده و بعد از مدتی پاره می شوند. برای جلوگیری از این اتفاق دمای محیط را بین 21 تا 30 درجه سانتی گراد تنظیم نمایید.

• ریزش برگ ها:

  به طور معمول زخمی شدن و ریزش برگ ها در گیاهان سانسوریا به دلیل حملات آفات و حشرات روی می دهد. کنه عنکبوتی نوعی حشره است که شیره گیاهان را میمکد و در نهایت منجر به ریزش برگ های آن می شود. آغشته کردن برگ های گیاه با الکل و یا استفاده از آفت کش ها و حشره کش ها میتواند راهی موثر جهت از بین بردن این آفات باشد. البته در برخی از موارد گیاه به قدری آلوده شده است که دیگر راهی برای از بین بردن این آفات گیاهی وجود ندارد.