ساکولنت

ساکولنت ها هدایایی از جانب طبیعت هستند که میتوانند محیط را برای ما زیبا تر و دلنشین تر کنند. بیش از شصت گونه از این گیاه ساکولنت شناخته شده است که هرکدام با توجه به ظاهر و خصوصیاتی که دارند قادرند چشم هر بیننده ای را به خود خیره کنند. ساکولنت از کلمه لاتین sucus به معنی شیره گرفته شده است که به برگ های پر از شیره ی این گیاه اشاره دارد. این گیاه دارای بافت های ذخیره آب در برگ ها، ساقه یا ریشه خود است که باعث بالا بردن مقاومت گیاه در محیط های کم آب و خشک می شود و در طول زمان با شرایط بسیار خشک سازگار شده است. چاق و گوشتی بودن برگ های گیاه ساکولنت برای ذخیره حداکثری آب، و ضخامت آنها برای از دست دادن حداقلی آب در محیط های خشک بدین صورت شکل گرفته است.

 

تاریخچه ساکولنت

ساکولنت ها به نماد مقاومت و پایداری شناخته میشوند، چرا که از بیابان های آفریقا گرفته تا آمریکا و آسیا در سخت ترین و خشک ترین شرایط قادر به ادامه زندگی هستند. پیدایش و نگهداری این گیاهان به مصر باستان بازمیگردد به طوری که آن ها در انواع مراسم ها و آیین های مذهبی، از انواع گونه های ساکولنت استفاده میکردند.

انواع گونه ساکولنت

ساکولنت بشقابی (Aeonium)

آئونیوم گونه ای آبدار با برگ هایی کوچک میباشد که تنوع رنگ زیادی از صورتی و قرمز تا آبی و بنفش دارد. این گونه به قدری زیباست که گاهی با گل مصنوعی اشتباه گرفته می شود. بر خلاف دیگر گونه های ساکولنت، آئونیوم ها خاک با رطوبت نسبی را ترجیح میدهند بنابراین قبل از خشک شدن کامل خاک باید آن را آبیاری نمود.

ساکولنت خنجری(Agave)

گونه آگاو از کلمه ای یونانی به معنی "تحسین شده" می باشد که دلیل این نام گذاری، ظاهر زیبا و تحسین برانگیز این گونه است. گونه های آگاو، ساکولنت هایی با برگ های بزرگ هستند که به نوکی خار دار منتهی میشوند و از آنها به عنوان قند طبیعی در تهیه شربت و مشروبات الکلی استفاده می شود. این گونه برای رشد به نور کافی خورشید و خاکی با زهکشی مناسب نیاز دارد و همچون اکثر گونه های ساکولنت تنها در صورت خشک شدن خاک باید آبیاری شوند.

ساکولنت آلوئه ورا(Aloe)

آلوئه ورا به عنوان مشهور ترین گونه ساکولنت شناخته میشوند که با برگ های بلند ، خاردار و سبز رنگ خود از دیگر گونه ها متمایز هستند . آلوئه ورا این میزان از شهرت خود را مدیون وجود برگ هایی با خاصیت درمانی هستند . این برگ ها حاوی ژل تسکین دهنده برای آفتاب سوختگی و سایر مشکلات پوستی هستند همچنین از آلوئه ورا برای درمان بیماری عفونی نظیر سینوسیت استفاده میکنند . آلوئه ورا برای رشد خود به آبیاری کمی نیاز دارد . همچنین این گونه نیازمند نور غیر مستقیم و روشن خورشید است چرا که کمبود نور منجر به چروکیدگی برگ ها میشود.

ساکولنت یشم(Crassula)

این گونه دارای برگ هایی به رنگ سبز یشمی است وبه همین دلیل آن را گیاه یشمی مینامند . این گونه زیبا به مراقبت چندانی نیاز ندارد و در نور غیر مستقیم خورشید به خوبی رشد میکند . همچنین در صورت نیمه خشک شدن خک گیاه یشمی لازم است آن را آبیاری کرد.

ساکولنت ساقه عروس(Echeveria)

بدون شک یکی از زیباترین گونه های ساکولنت اچوریاست. این گونه به افتخار گیاه‌شناس مکزیکی قرن هجدهم و کاشف آن، آتاناسیو اچوریا، نام گذاری شد. گونه ای که تنوع بالایی از نظر شکل و رنگ دارد و به همین دلیل مورد توجه کسانی است که قصد دارند منازل خود را با گیاهان زینتی به جایی بهتر و زیبا تر برای زندگی تبدیل کنند. اچوریا دارای برگ های کوچک و نسبتا چاق است که طول رشد بسیار کمی دارد.همچون اکثر گونه های ساکوانت اچوریا دارای برگ های گوشتی برای ذخیره آب است بنابراین به آبیاری چندانی نیاز نداردو اگر در محیطی با نور روشن و غیر مستقیم خورشید قرار گیرد به میزان مطلوبی رشد خواهد کرد.

ساکولنت افوربیا(Euphorbia)

افوربیا گونه ای از گیاه ساکولنت است که به سختی در میان گیاه دوستان شناخته میشود. این گونه که شباهت زیادی به کاکتوس ها دارد، دارای برگ های سبز، بلند، ضخیم و خاردار است و در خشک ترین شرایط آب و هوایی نیز قادر به زندگی می باشد. از این روی، افوربیا به آبیاری چندانی نیاز ندارد و قادر است هفته ها بدون آب بماند. نور روشن و مستقیم خورشید به رشد هرچه بهتر این گونه کمک میکند.

ساکولنت زبان گاو(Gasteria)

گونه گاستریا که در فارسی به دلیل ظاهرش به زبان گاو مشهوراست دارای برگ هایی با الگوها و رنگ های متنوع و جالب توجه می باشد. گاستریا بومی جنگل های افریقا است و بیشتر طول عمر خود را در سایه رشد میکند و به نور زیادی برای رشد نیاز ندارد که یک انتخابی هوشمندانه برای نگهداری در آپارتمان های کم نور محسوب می شود. به مانند اکثر ساکولنت ها تنها در صورتی که خاک گیاه خشک یا نیمه خشک باشد نیاز به آبیاری دارد.

(Haworthia)

هائورسیا یکی از گونه های زیبا از گیاه ساکولنت محسوب می شود. این گونه منحصر به فرد ساقه ندارد و رشد برگ های آن به سی سانتی متر میرسد. برگ های سفت و گوشتی آن به رنگ سبز تیره به همراه نوارهای حاشیه ای نقره ای یا سفید هستند. درصورتیکه هائورسیا را در زیر نور مستقیم خورشید نگهداری میکنید، هر دو یا سه هفته یک بار آن را آبیاری کنید در غیر این صورت آبیاری باید تنها در زمان خشک شدن کامل خاک گیاه انجام شود.

ساکولنت گلابی خاردار(Opuntia)

گونه اپونتیا از گیاه ساکولنت که در فارسی به دلیل ظاهر جذاب و بامزه اش به گلابی خاردار معروف است دارای برگ های پهن، خاردار و سخت بوده که بی شباهت به کاکتوس نیست. اپونتیا قادر است در محیط های پرنور به خوبی عمل کند اما کمبود نور منجر به افتادگی آن میشود. به طور معمول بعد از این که از خشک بودن خاک اطمینان حاصل کردید اقدام به آبیاری نمایید.

 

شرایط نگهداری ساکولنت

• نور:

  از آنجا که اغلب گونه های گیاه ساکولنت، جزو دسته گیاهان نور دوست محسوب میشوند، به حدود شش ساعت نور خورشید در روز نیاز دارند که این میزان نور بسته به نوع گونه ساکولنت می تواند بسیار متفاوت باشد. برخی از ساکولنت ها مانند گونه مار می توانند در شرایط کم نور نیز رشد کنند، در حالی که برخی دیگر مانند کاکتوس ها و برخی از گونه های بیابانی به چندین ساعت نور مستقیم و روشن نیاز دارند. شناسایی گونه ساکولنتی برای تعیین میزان نور مورد نیاز آن بسیار مهم است.

• دما:

  : یکی از چالش برانگیزترین سوالات رایج در مورد ساکولنت ها این است که آن ها در چه دمایی قادرند به رشد خود ادامه دهد. واقعیت این است که این سوال پاسخ مشخصی ندارد و محدوده دمای مناسب برای رشد ساکولنت رابطه مستقیمی با نوع گونه آنها دارد. با این حال، با توجه به این که محل زندگی اکثر گونه های ساکولنت صحراست و از آنجا که در صحرا ها تفاوت دمایی قابل توجهی بین شب و روز وجود دارد بنابراین ساکولنت ها قادر به تحمل تغییرات دمایی شدید از چهل درجه سانتی گراد تا منفی هیجده درجه سانتی گراد هستند. اما دمای ایده آل برای این گیاه ساکولنت در منازل بین پنج تا بیست و پنج درجه سانتی گراد میباشد.

• خاک:

  خاک ایده آل برای گیاهان ساکولنت باید دارای زهکشی مناسب باشد و درصد مواد آلی کمتری نسبت به خاک دیگر گیاهان داشته باشد. مخلوط خاک سست و دانه دار با مقدار زیادی ماسه و پرلیت یا پوکه بهترین انتخاب برای گیاهان ساکولنت محسوب میشود.

• آب:

  مهم ترین قانون برای آبیاری ساکولنت ها این است که تنها در صورت خشک شدن خاک باید آن را آبیاری کرد. دیگر نکته ای که باید به آن توجه کنید این است که آب را مستقیما بر روی برگ نریزید زیرا به مرور زمان باعث پوسیدگی آن میشود با این وجود در مورد ساکولنت هایی که در فضای باز زندگی میکنند این نکته چندان اهمیت ندارد چرا که جریان هوا باعث میشود که آب باقی مانده در سطح برگ سریع تر خشک شود.

• رطوبت:

  ساکولنت ها از مناطقی می آیند که رطوبت زیادی ندارند، بنابراین بیشتر ساکولنت ها ترجیح می دهند در محیط خشک زندگی کنند. از آنجا که ساکولنت ها بومی مناطقی با آب و هوای بسیار خشک میباشند، به همین دلیل توانایی تحمل محیطی با رطوبت بالا و گرمای بیش از حد را ندارند. بهترین سطح رطوبت برای ساکولنت ها حدود 40 تا 60 درصد است. اگر رطوبت بالاتر از این درصد باشد، خطر پوسیدگی و بیماری های قارچی افزایش می یابد.

• کود:

  تغذیه سبک از یک منبع کود متعادل باعث میشود تا گیاه ساکولنت طراوت و شادابی خود را حفظ کرده و طول عمر بیشتری داشته باشد. برای آگاهی از نحوه استفاده از کود و تهیه آن میتوانید از شرکت زیست فناور پیشتاز واریان کمک بگیرید.

 

روشهای نگهداری ساکولنت

• تکثیر:

  اگر میخواهید از یک گیاه ساکولنت برای سال های طولانی لذت ببرید بهتر است با نحوه تکثیر آن آشنا شوید. یکی از مرسوم ترین راه ها تکثیر از طریق ریشه به خصوص در فصل بهار میباشد.

  • تقسیم ریشه:

    برای این کار ابتدا گیاه را به آرامی از ظرفش خارج کنید سپس قسمتی از ریشه را با یک تیغه تمیز برش داده و آن را در گلدانی با خاک و زهکشی مناسب قرار دهید. پس از تقسیم، به مدت یک هفته از آبیاری آن اجتناب کنید سپس مانند یک ساکولنت معمولی اقدام به آبیاری و نگه داری از آن کنید و از گیاه جدید لذت ببرید.

  • کاشت بذر:

    شاید بسیاری از شما قصد داشته باشید ساکولنت را از طریق کاشت بذر پرورش دهید اما دلایل زیادی وجود دارد که اثبات میکند کاشت بذر برای گیاه ساکولنت مناسب نیست. از جمله این دلایل میتوان به رشد آهسته و عدم شباهت گیاه جدید به گیاه مادر اشاره کرد.

• هرس کردن:

  برای حفظ شادابی و نشاط ساکولنت بهتر است شاخ و برگ های زرد و اضافی هرس شوند . بهترین زمان برای هرس گیاه فصل بهار میباشد.

• تعویض گلدان:

  بهتر است چند روز قبل از این که گلدان را تعویض کنید اقدام به آبیاری گیاه نمایید. سپس گیاه را در گلدانی با حجمی بزرگتر قرار دهید. بهترین زمان برای تعویض گلدان فصل بهار و پاییز میباشد.

 

آفت ها و بیماریهای ساکولنت

• لکه های سیاه بر روی برگها:

  به دلیل رطوبت زیاد لکه های سیاهی بر روی برگ های گیاه ساکولنت ایجاد میشود که با انتقال گیاه به مکانی خشک با رطوبت کم تر میتوان این مشکل را برطرف کرد.

• تغییر رنگ گیاه:

  هنگامی که یک گیاه از شرایط ایده آل خود یعنی نور کافی، آب و خاک مناسب فاصله گیرد به تدریج شروع به تغییر رنگ میکند که تنها راه برطرف کردن آن فراهم کردن شرایط مناسب با توجه به نیازهای گونه، برای گیاه است.

• پوسیدگی ریشه:

  پوسیدگی ریشه به طور معمول به دو دلیل آبیاری بیش از حد و کمبود مواد مغذی رخ میدهد. از علائم پوسیدگی ریشه میتوان به زرد شدن برگ ها و یا خم شدگی ساقه ها اشاره کرد. برای حل این مشکل لازم است طبق نیاز گونه ساکولنت آن را آبیاری کرد و از آب یاری بیش از حد پرهیز نمود. همچنین اضافه کردن کودهای مغذی به گیاه میتواند مانع از پوسیدگی ریشه شود.

• حمله حشرات و موریانه:

  در اواخر فصل تابستان ممکن است برخی از حشرات مانند مورچه ها در زیر گیاه لانه سازی کرده و مستقیما از ریشه ساکولنت تغذیه کنند. در این صورت گیاه را از گلدان خارج کردن و سپس ابتدا ریشه و بعد کل گیاه را بشویید و آن را در خاک یا گلدان جدید قرار دهید.